Cultural differences

There are a lot of cultural differences between Vietnamese and American culture. In these short notes, I will summarize cultural differences observed in the academic environment. 

Firstly, in general, American students are more confident than VNese students. This is a consequence of American (and Western) educational system from lower grades.  Students are encouraged to express themselves openly and freely without being criticized by their teachers or their parents. In class, they can ask their teachers whenever and whatever they want. This is a sharp constrast with classrooms in VN educational system, in which students are required to be silent.

Secondly, it is perfectly OK to talk with your professors, your instructors about any problems you might have with the material given in the course. They have consultation hours, in which you can go to their offices and ask them about problems you can not solved in class. Most professors and instructors can be addressed by their first names, we don’t have to call them Professor or Dr. So and So. However, it is advisable that when writing e-mails to them we should address them with full titles 

Finally, if you don’t talk much, you might be thought to be un-cooperative and not friendly. If you talk too much, they will say you are talkative So there should be a balance, and it may depend on personalities. Being the only VNese student in my department for a few years, I have talked a lot with American students. They believed that some foreign students maintain a closed society on their own which is not preferable by the department.

I do believe that VN has 4000 years of history and American history is relative short. However, American culture has a deep root from European and other cultures, which might be more than 4000 years old. For example, in Washington D.C, the Washington monument has a shape of an obelisk, an Egyptian symbol of immortality.    

Một buổi họp mặt online của SVDUHOC Group

Mình không rõ lắm về group này, nhưng thấy có vẻ cũng hay

SVDUHOC Group có tổ chức họp mặt online: Thông báo. Mình thấy nội dung hay và chắc sẽ có ích cho một số bạn

III. Mục đích

Giới thiệu những kinh nghiệm xin học bổng và phỏng vấn. Đồng thời, tạo ra một sân chơi nối kết mọi thành viên lại với nhau sau những năm tháng học và làm việc căng thẳng trên xứ người. Các thành viên mới sẽ có cơ hội gặp mặt với các cựu thành viên để cùng nhau chia sẽ kinh nghiệm sống và học tập. Bên cạnh đó, cũng giới thiệu đến các bạn những thành viên trẻ đầy triển vọng của SVDUHOC.

IV. Chủ đề

Buổi hội thảo sẽ gói gọn trong các chủ đề sau:

+ Kinh nghiệm xin học bổng và kinh nghiệm phỏng vấn.

+ Giới thiệu một số trường đại học tại Mỹ

+ Trả lời những thắc mắc cho members về học bổng, visa, nộp đơn….

+ Giới thiệu cuốn sách sắp xuất bản “How to get a scholarship” tại Việt Nam của một anh chàng bí mật ở forum chúng ta.

+ Khái quát sơ qua về host family và trao đổi văn hoá.

+ Giới thiệu kinh nghiệm học nursing tại Mỹ.

+ Họp mặt offline tại Việt Nam sau buổi hội thảo.

Diễn đàn của SVDUHOC.

Problem with Blog, again :-(

I’m sorry to inform that our blog has problem again, this time in the post of Cách download và install tự điển StarDict, haft of that post become Greek instead of Vietnamese. It only has problem on IE and works fine on Firefox.

I will report this problem to WordPress.com early next week (It is now weekend so the Feedback option is disable.)

Kinh nghiệm học tiếng Anh: Những sai lầm của tôi! (3/?)

 Kỳ 3: Tính tự phụ

Tự trọng (Self-esteem) là cái mà nền giáo dục của Mỹ (và tây phương) coi trọng trong việc đào tạo con người. Đức tính này ngày càng được ít nhắc đến trong giáo dục của ta. Bạn phản đối? Tôi e rằng bạn đang nhầm lẫn giữa nó và tự hào dân tộc hay tự phụ (arrogance).

Biết bao lần đánh đấm, dù có u đầu sứt trán, với đủ mọi anh hộ pháp vênh vang đến chiếm nhà ta mà cái dân bé hạt tiêu của chúng mình vẫn cuối cùng đứng dậy được. Thiên hạ ai cũng thắc mắc, rồi ngâm rồi cứu để vỡ lẽ ra rằng cái dân tộc Việt này có lòng tự hào dân tộc rất cao.  Một thứ vũ khí không phải dân tộc nào cũng có hoặc thể hiện một cách bền bỉ như vậy được. Quả là hãnh diện.

Thế nhưng cái tính tự hào dân tộc quý báu đó có thể chuyển biến thành một cái không hay lắm là tính tự phụ. Ấy, mấy anh to thế mà tôi còn uỵch được thì tôi phải hẳn tài trí khôn lường, anh em bốn bể phải nhìn vào tôi mà làm gương nhé. Nhất thiên hạ rồi thì tôi muốn chơi với ai là chuyện của tôi, các anh đã “ôm đầu máu mà chạy” thì đủ tư cách gì mà nói chuyện, mà khuyên bảo… Hậu quả tất nhiên thì các bạn đã biết. Khỏi bàn!

Nói về một bình diện hẹp hơn: cái tự phụ của kẻ có học. Ngày xưa khi cái chữ còn hiếm, kẻ sĩ “như lá mùa Thu” ấy, thì ai mà bỏ bụng được vài quyển của Thánh hiền thì oách phải biết. Nước thì có luật, làng thì có lệ. Làm cái chi cũng phải có đơn từ cho nó hẳn hoi. Thế là mấy anh học trò thích nhé, dân làm ruộng ngập mặt trong bùn thì cứ phải xin vài cái chữ quý hoá đó để qua cửa quan. Tha hồ các anh ấy tự phụ, dắt nhau đi linh tinh mà khoe cái chữ của mình. Vì thế bà Hương mới phải nhắn:

“Dắt díu nhau lên đến cửa thiền,
Cũng đòi học nói, nói không nên.
Ai về nhắn bảo phường lòi tói,
Muốn sống, đem vôi quét trả đền”

Nay thì cái chữ nó không đến nỗi hiếm nữa. Nó nhiều quá nên người ta bỏ bụng không hết mà phải chia ban ra. Nào là xã hội, nhân văn, khoa học … Trong mỗi cái lại còn phải chi nhỏ nữa Anh, Pháp, Sử, Địa, Toán, Lý, Hoá … Người người biết chữ (con chó nó còn có tên cơ mà) nhưng cái tính tự phụ hay chữ đó nó vẫn không mất. Lạ nhỉ ?

Tính tự phụ lại hay xảy ra nhất, hoặc dần dần phát triển một cách vô thức, trong đầu dân học toán. Đi học từ bé mà giỏi toán thì chắc chắn sẽ được bạn bè kính nể, lớn lên có cái bằng toán (cử nhân là đủ rồi) thì thiên hạ ai cũng le lưỡi mà trầm trồ. Ai cũng phải học toán mà lị. Mà nó khó chứ chẳng chơi đâu. Chắc một phần cũng vì hồi nhỏ đi học dốt toán nên bây giờ cứ nghe đến là hồn phách rã rời. Thế là coi trời bằng vung, từ cái trung tâm của cái vùng trũng nho nhỏ ta tự suy ra ta phải là cái đinh của nhân loại này!  Bởi vậy khi chọn học toán, tôi cũng chỉ nghĩ: Thế nó mới oai! Ngay trong toán học ta cũng còn chia ra thế nào là cái đáng làm và cái nào chỉ đáng cho dân áo cơm… Nếu nhìn vào các thành tựu khoa học làm thay đổi cái cuộc sống loài người từ trước đến giờ thì Toán học đóng góp không phải nhỏ, nhưng cũng không phải lớn đến cỡ mà cả thiên hạ phải ngả nón (“không có em còn ta với ai …”).

Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng. Ấy nói thế nhưng chẳng phải ai cũng làm được! (Vậy mới có người thua chứ)

Khi tôi sang đến cái xứ cờ hoa này, công việc đầu tiên của tôi là chấm bài. Họ chưa cho làm phụ giảng vì không biết cái khả năng tiếng Anh của mình ra sao. Ức lắm! Tôi đã có một năm lăn lộn ở ICTP rồi kia mà, nói tiếng Anh thì Ý, Pháp và cả dân châu Phi đến đó đều hiểu kia thôi? Họ bắt tôi đi dự một lớp luyện tiếng Anh cho phụ giảng (teaching assistant). Xì, cái này thì ăn thua gì. Kết quả: tôi rớt 2 lần, lần thứ ba mới qua phà!

Chuyện gì xảy ra vậy? Hóa ra cái tiếng Anh tôi dùng ở Ý là cái tiếng Anh quốc tế. Accent loạn cào cào, ai nói kiểu chi, giọng Nam, giọng Bắc thì ai cũng vừa nghe vừa đoán nên rồi cũng hiểu được cho nó có tinh thần hoà đồng nhân loại! Thế là tôi tưỏng mình đã thành dân nói tiếng Anh cho cả nhân loại hiểu. Tôi cần chi luyện chỗ nào nhấn, chỗ nào lên giọng … Mệt! Họ cần cái “thiên tài” toán học của tôi chứ có cần thêm một anh ngọng nói tiếng Anh làm chi?

Ở Mỹ, khi đi dạy mới biết giáo dục ở đây là một cái thứ kinh doanh đặc biệt. Đa số sinh viên đóng tiền để mua kiến thức (hay điểm), tôi là người bán kiến thức. Khách hàng là thượng đế, phải không bạn? Vậy bạn có hài lòng không khi đi mua xe mà được chào hàng bởi một anh chàng nói trọ nói trẹ, nói ba thì hiểu chỉ được một? Anh đó có rành về xe cộ đến mấy thì bạn chắc cũng chẳng cần lắm vì khối người rành xe cộ (có khi hơn) mà lại ăn nói duyên dáng, giọng chuẩn như dân kinh thành! Mất khách là cái chắc, không bị đuổi việc là còn may! Khi tôi phàn nàn chuyện học tiếng Anh làm tôi mất thì giờ làm toán thì được ông trưởng khoa trả lời: “We know that your are so good at math but we also need our students. We can lose one like you but we cannot afford to let hundreds of our students suffer from your bad English!”.

Thế là tôi ngộ ra! Chuyên tâm luyện cái giọng mắm muối của mình cho nó đỡ mặn mà khó nghe. Xem tv cho nhiều (trong khoa ai cũng hỏi tôi là tối nay có film gì!), đi chơi và tán dóc với bạn Mẽo (chỉ họ làm toán, họ chỉ tôi phát âm cho đúng)… Tiếng Anh của tôi khá dần lên sau khi bỏ cái tôi tổ chảng của mình.

Cũng có điều cần nói thêm: Đừng nên quá cầu toàn và quá sức để nói chuẩn như dân Mỹ thiệt (không tính dân Mễ, Nga, Ý,… sống ở Mỹ). Tôi có xem một chương trình tv trên PBS hay Discovery gì đó lâu rồi về accent. Qua nghiên cứu, họ thấy rằng một phần nào đó của bán cầu não (trái phải gì thì quên rồi) của ta sẽ chịu trách nhiệm về sự phát âm và khả năng ngôn ngữ của ta. Cái phần này sẽ hoàn chỉnh khi ta qua 13-14 tuổi và không thay đổi nữa! Họ đưa ra 2 anh em người Việt ở Mỹ đã gần 15 năm. Người anh qua Mỹ lúc 15 tuổi và người em sang lúc 5 tuổi. Người em nói rất chuẩn (không xem tv thì bạn cứ nghĩ là một anh tóc hoe đang nói chuyện!), còn người anh khi nói thì bạn vẫn hiểu (perfect grammar!) nhưng biết ngay rằng anh này đã từng ăn măm tôm hơi nhiều! Tôi yên tâm thêm nhiều: nói họ hiểu là dzui rồi, như tây thiệt thì hết hy vọng. Tuy vậy bạn cứ thử nhé. Khoa học thực nghiệm vẫn có ngoại lệ!

Nối từ trong tiếng Anh

Được làm author mà từ trước đến giờ chưa viết bài nào cả, hôm nay mình viết một vài điều về phát âm (pronunciation) và cách nối từ (linking). Nhớ hồi trước, khi nghe nói đến nối âm là mình rất sợ. Tuy nhiên sau này khi đã hiểu nhiều hơn về phát âm, thì mình nhận ra là việc nối âm là rất tự nhiên. Về các nguyên âm (vowels) và phụ âm (consonants), mình hay người nào đó sẽ bàn vào dịp khác, ở đây chỉ tóm tắt một ít thôi. Trong tiếng Anh có các âm ngắn và âm dài. Các âm dài là các âm như: “e” trong “he”, “ay” trong “say”, “oy” trong “toy”, … Các âm ngắn là các âm như: “i” trong “hit”, “e” trong “bet”, “a” trong “have”, …. Để đọc một từ trong tiếng Anh, ta phải đọc tất cả các phụ âm và nguyên âm của từ đó (khi nói trong một câu thì có thể rút bỏ bớt tùy theo tình huống, mình không bàn chuyện đó ở đây), hiểu được điều này, bạn sẽ thấy là việc nối từ rất là tự nhiên. Xem các ví dụ sau.

1) Âm “e dài” là âm trong các từ: he, we, me, sea, she, … Bây giờ, để đọc các từ heat, weed, meat, seed, sheet, … bạn sẽ ghép như sau:

heat = he + t,

weed = we + d,

meat = me + t, ….

Như vậy, để đọc “heat”, trước tiên phải đọc “he”, sau đó thêm “t” ở cuối. Tiếng Việt mình không có âm cuối, vì vậy nhiều người Việt khi đọc tiếng Anh, không đọc âm cuối, và đó là một lý do làm cho việc giao tiếp với người nước ngoài gặp khó khăn. Chú ý rằng trong tiếng Việt, cách đọc khác với cách đọc của tiếng Anh. Ví dụ, xem hai từ “thị” và “thịt”, vần “i” và vần “it” có cách đọc khác nhau, “thịt” không giống như “thị” + “t”. Đây là cách nhìn của mình, nếu ai có ý kiến khác thì xin cho biết.

2) Từ với các nguyên âm khác cũng tương tự. Ví dụ, để đọc “train”, bạn phải đọc “tray” trước, rồi thêm “n” ở cuối: tray = train + n. Vài ví dụ khác:

gate = gay + t,

waste = way + st,

mine = my + n,

break = bray + k,

broke = bro + k,

work = were + k, ….

Bây giờ, sau khi biết cách đọc từ như trên, bạn có thể dễ dàng nối từ như sau:

break up = bray + k + up = bray + kup,

get an A = ge + t + an + A = ge + ta + nA

take it or leave it = ta+k + it + or + lee + v + it = ta + kit + or + lee + vit, …

Ví dụ sau có thể làm bạn bất ngờ : các từ “him, her, them” không chỉ có một cách đọc như bạn nghĩ; mỗi từ đều có hai cách đọc: có phụ âm đầu (khi phía trước là một nguyên âm) và không có phụ âm đầu (khi phía trước là một nguyên âm – và trong trường hợp này, ta có thể nối). Như vậy: take him = ta + k + (h) im = ta + kim, gave her = gay + v + (h) er = gay + ver, ….